Về với Tuyên Quang bạn không thể nào không thử món xôi ngũ sắc, chỉ cần nghe tên đã thấy nó hấp dẫn như thế nào rồi đặc biệt xôi ngũ sắc là món ăn quan trọng không thể thiếu của đồng bào dân tộc Tày trong các dịp lễ tết, hội hè... Xôi thường có 5 màu nên người ta gọi chung là “xôi ngũ sắc”.
Điểm đặc biệt của món xôi này là màu sắc độc đáo. Những hạt xôi thôm dẻo được đồ bằng gạo nếp cái hoa vàng nổi tiếng. Màu xôi đẹp tự nhiên và hấp dẫn, 5 màu chính của xôi là trắng, đỏ, xanh, tím, vàng. Trắng là màu nguyên của gạo, các màu còn lại được tạo nên bằng cách ngâm gạo với nước của các loại lá và củ cây rừng. Những loại lá và củ cây này đều dễ tìm trong rừng, hoặc trong vườn nhà.
Đầu tiên xôi màu xanh là do lá rừng. Các bà, các chị chỉ cần lấy một nắm lá gừng tươi, giã nhỏ vắt lấy nước cốt. Khi đồ gần chín xôi, họ cho nước cốt lá gừng vào trộn đều, đậy vung kín đồ tiếp và chừng nửa tiếng sau , xôi chín có màu xanh lá cây, thơm dậy mùi gừng, mùi nếp rất ngon.
Đầu tiên xôi màu xanh là do lá rừng. Các bà, các chị chỉ cần lấy một nắm lá gừng tươi, giã nhỏ vắt lấy nước cốt. Khi đồ gần chín xôi, họ cho nước cốt lá gừng vào trộn đều, đậy vung kín đồ tiếp và chừng nửa tiếng sau , xôi chín có màu xanh lá cây, thơm dậy mùi gừng, mùi nếp rất ngon.
Đối với xôi có màu vàng chính là nhờ nghệ. Người Tày lấy 2 -3 củ nghệ tươi mài trên cành cọ cho nhỏ mịn rồi trộn đều với gạo đã ngâm kỹ, đồ chín. Cơm nếp nghệ thường được dùng cho phụ nữ mới sinh vì bà con cho rằng phụ nữ vừa sinh con, ăn cơm nếp nghệ sẽ mau khoẻ và tránh được hậu sản.
Còn với xôi màu đỏ, màu tím, bà con lấy lá cây "Bẩu khẩu đăm đeng" (lá cây đỏ đen) đem giã nhỏ, hoà với nước đun sôi rồi lấy nước để ngâm gạo. Sau 5-6 tiếng, vớt gạo ra cho vào chõ đồ chín, cơm xôi sẽ có màu đỏ hoặc tím rất đẹp.
Xôi thường được bày thành đĩa gồm đủ năm màu xanh, đỏ, tím, vàng, trắng tựa như một bông hoa năm cánh khoe sắc. Nó có mùi thơm của cây cỏ, không thể lẫn với bất cứ loại xôi nào khác. Đĩa xôi năm màu cùng với bánh trưng, bánh giày, cá nướng, thịt nướng, con gà tạo thành mâm tồng trang trọng đặc sắc để dâng lên các vị thần linh cầu cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu.Lễ hội lồng tồng của người Tày thường được tổ chức vào mùa xuân hàng năm du khách đến đây không chỉ được tham gia vào các trò chơi dân gian như: tung còn, đánh pam, đi cà kheo… du khách còn được thưởng thức các món ăn truyền thống của đồng bào vùng cao với những hương vị rất đặc trưng được thể hiện trong từng món ăn, mà một món ăn không thể thiếu trong các mâm cỗ là món xôi ngũ sắc.
Không chỉ là một món ăn ngon, màu sắc đẹp mà người xưa làm ra món ăn này nó còn tượng trưng cho ngũ hành trong vũ trụ. Người Tày tin rằng ai ăn món xôi ngũ sắc vào trong các ngày lễ tết, ngày hội sẽ gặp nhiều điều may mắn, tốt lành.
ST
0 nhận xét :
Đăng nhận xét