Phú Thọ - đất tổ của cả nước nổi danh với rất nhiều món ăn ngon nổi tiếng như: bưởi Đoan Hùng, thịt chó Việt Trì... Ngoài ra còn có rất nhiều món ăn đặc biệt ngon miệng khác như thịt chua, bánh tẻ mật, búp khoai kho, bánh tai.
1. Thịt chua
Cũng là một loại thịt thính giống như nem chua Thanh Hóa, nem nắm Nam Định, nem Phùng, nhưng thịt chua Phú Thọ có sự khác biệt về hương vị. Đây là món ăn gốc của người Mường trên mảnh đất Thanh Sơn nhiều đồi núi. Nhưng bởi sự thơm ngon đặc biệt được ưa thích nên thịt chua đã lan truyền sang nhiều vùng khác trong tỉnh, khiến món ăn ngày càng trở nên nổi tiếng và trở thành một thứ đặc sản quà tặng đặc sắc nơi đây.
Thịt chua - đặc sản Phú Thọ - có cách làm khá đơn giản nhưng để có một lọ thịt chua hấp dẫn và đạt yêu cầu lại là cả một nghệ thuật, và nó thể hiện qua sự chọn lọc kỹ càng để có các nguyên liệu tốt nhất cũng như quy trình thực hiện chính xác, nghiêm ngặt. Bởi thế, dù nhiều nơi cũng có món thịt chua nhưng chỉ ở Thanh Sơn – Phú Thọ người ta mới tìm được thứ hương vị mà mình thích nhất.
Thịt chua - đặc sản Phú Thọ - có cách làm khá đơn giản nhưng để có một lọ thịt chua hấp dẫn và đạt yêu cầu lại là cả một nghệ thuật, và nó thể hiện qua sự chọn lọc kỹ càng để có các nguyên liệu tốt nhất cũng như quy trình thực hiện chính xác, nghiêm ngặt. Bởi thế, dù nhiều nơi cũng có món thịt chua nhưng chỉ ở Thanh Sơn – Phú Thọ người ta mới tìm được thứ hương vị mà mình thích nhất.
Bí quyết tạo nên thành công cho món thịt chua chính là ở khâu rang thính. Thính rang phải đảm bảo yêu cầu chín kỹ, dậy thơm, vàng và không được để cháy. Sau khi được trộn đều với thính, thịt được cho vào ống bương, ống tre để chứa đựng (tuy nhiên, hiện nay để tiện cho thương mại hóa sản phẩm người sản xuất thường dùng lọ nhựa). Lót lá ổi xuống dưới dụng cụ chứa đựng thành một hai lớp, lèn thật chặt thịt vào trong và phủ vài lớp lá ổi lên lớp thịt trên bề mặt dụng cụ chứa đựng, nén chặt bằng một vài nẹp tre gài chéo.
Thịt chua ăn ngon nhất khi thưởng thức cùng với lá ổi, lá sung, đinh lăng, lá mơ tam thể, lộc vừng, nhội, rau thơm… Chỉ cần cho một miếng thịt chua thơm phức vào những chiếc lá này cuộn lại, chấm với tương ớt cay cay rồi thả vào miệng nhai chậm rãi. Đơn giản bấy nhiêu thôi mà thực khách có thể thưởng thức được bao nhiêu hương vị chua, ngọt của thịt, thơm của gia vị, và cả sức sáng tạo tài tình trong ẩm thực của con người. Nếu một lần đến mảnh đất Trung du mưa nắng thuận hòa này nhất định bạn phải nếm thử món thịt chua, và có lẽ sự hấp dẫn của thứ thịt là này chính là sợi dây níu bao lữ khách, đi rồi vẫn muốn trở lại đầy luyến tiếc.
2. Bánh tẻ mật
Bánh tẻ mật: Không rõ bánh tẻ mật ở Đào Xá có từ bao giờ chỉ biết là đối với người dân ở đây loại bánh này đã trở nên rất quen và là thứ bánh không thể thiếu trong mâm cỗ thờ ở đình trong ngày hội làng. Ngoài xôi, chè, gà, hoa quả,... trêm mâm cỗ thờ bao giờ cũng có hai đĩa bánh tẻ mật để dâng cúng Thành Hoàng cầu mong cho mưa thuận gió hòa, bốn mùa ngô lúa tốt tươi, dân làng hòa thuận, đời sống ấm no hạnh phúc.
Để có bánh ngon theo kinh nghiệm của bà con ở đây là phải chọn thứ gạo tẻ nguyên chất, không được lẫn thứ gạo khác. Ngày xưa tốt nhất là thứ gạo ré trắng, nay là gạo bào thai, gạo CR.203 hoặc khang dân. Mật làm bánh là thứ mật mía đặc thơm và có màu đỏ tươi. Lá gói bánh phải là lá chuối khô còn lạt chằng là lạt giang tước mỏng. Cũng như bánh nẳng, bánh tẻ mật không gói nhân.
3. Cơm lam
Cơm lam là thứ cơm đồng bào làm từ gạo nếp. Người dân ở đây cho gạo vào những ống nứa mồng, lấy từ những cây nứa non chưa có lá, bằng cỡ chuôi dao. Đổ nước suối nguồn vào, cho thêm chút nước gừng, vài hạt muối ngâm một lúc cho gạo chương đều, nút chặt miệng ống bằng lá chuối, cho vào bếp lửa đốt, ở thế dựng đứng, cho khỏi đổ nước. Khi cơm sủi thỉnh thoảng nhấc ra, dỗ nhẹ xuống đất, cho gạo dồn xuống, khẩu cơm sẽ chặt và lèn. Cơm cạn nước, để ống nằm ngang hiêng, nướng, xoay, trở đều trên than lửa, như nướng ngô. Khi vỏ nứa ngoài cháy đều, cơm chín, để nguội, dùng dao, lột bỏ phần vỏ cháy, lộ ra phần bọng nứa trắng, mỏng, bao quanh khẩu cơm. Khi ăn cắt khúc dài khoảng gang tay, cầm như cầm quả chuối, bóc bỏ bọng nứa mỏng, nhẩn nha ăn. Cơm có mùi thơm của gạo nếp cái hoa vàng, thơm cay của vị nước gừng, quyện với vị béo của gạo, ngọt của nước nứa non ngấm vào rẻo quạnh, một mùi vị đặc trưng quyến rũ đến khó tả, mà làm ta nhớ mãi.
Làm được cơm lam ngon, dẻo, không cháy, không nhão... là cả một nghệ thuật từ chọn nứa, chọn gạo, cho nước, đốt, nướng... thể hiện sự tài đảm khéo léo của người phụ nữ. Các bà, các chị vẫn thường làm cơm mang đi ăn đường xa, làm quà cho khách, cho cháu nhỏ, trong các lễ hội truyền thống... Thứ cơm nguyên thủy, tinh khiết, gần gũi với thiên nhiên, chứa đủ âm dương, ngũ hành...
ST
0 nhận xét :
Đăng nhận xét